Mùa Xuân năm 1941, Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh trở về Tổ quốc sau 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, mở ra bước ngoặt quyết định cho cách mạng Việt Nam. Trải qua 85 năm, những tài liệu lưu trữ quý giá vẫn lặng lẽ lưu giữ và soi sáng dấu mốc lịch sử thiêng liêng ấy, khẳng định tầm vóc vĩ đại của sự kiện và giá trị trường tồn của con đường cách mạng mà Đảng và Bác Hồ đã lựa chọn.

Nhìn từ tài liệu lưu trữ – những chứng tích lịch sử vô giá

Cách đây 85 năm, vào mùa Xuân năm 1941, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh đã trở về Tổ quốc sau 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam.

Hồ Chí Minh – Hành trình tìm đường cứu nước (tuyển chọn tài liệu lưu trữ), NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr.13, 56.

Sự kiện lịch sử trọng đại này không chỉ đánh dấu bước ngoặt quyết định của cách mạng Việt Nam mà còn mở ra con đường dẫn tới thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Ngày nay, cùng với các trang sử chính thống, hệ thống tài liệu lưu trữ của Đảng và Nhà nước vẫn đang lặng lẽ kể lại hành trình lịch sử thiêng liêng ấy bằng những chứng tích chân thực, giàu giá trị, góp phần làm sáng rõ tầm vóc và ý nghĩa to lớn của sự kiện Bác Hồ về nước đối với vận mệnh dân tộc.

Bản Yêu sách của nhân dân An Nam, Hồ Chí Minh – Hành trình tìm đường cứu nước (tuyển chọn tài liệu lưu trữ), NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr.21, 22.

 

Bối cảnh lịch sử và quyết định mang tầm chiến lược

Các tài liệu lưu trữ hiện còn cho thấy, đầu thập niên 1940 là giai đoạn thế giới và trong nước có nhiều biến động sâu sắc. Chủ nghĩa phát xít bước vào giai đoạn suy yếu, phong trào giải phóng dân tộc dâng cao, tạo ra những thời cơ mới cho các dân tộc bị áp bức. Trong bối cảnh đó, với tầm nhìn chiến lược sắc sảo, Nguyễn Ái Quốc đã sớm nhận định: muốn đưa cách mạng Việt Nam đi đến thắng lợi thì cần phải trở về Tổ quốc để trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng trong nước.

Những văn kiện, thư từ, hồi ký được lưu giữ đã phản ánh rõ quá trình chuẩn bị công phu, khoa học của Người về chính trị, tư tưởng và tổ chức. Việc lựa chọn Cao Bằng – mảnh đất địa đầu Tổ quốc làm nơi đặt chân đầu tiên khi về nước không chỉ là quyết định mang tính chính trị mà còn thể hiện bản lĩnh, trí tuệ và niềm tin sâu sắc của lãnh tụ đối với Nhân dân và phong trào cách mạng trong nước.

Hồ Chí Minh – Hành trình tìm đường cứu nước (tuyển chọn tài liệu lưu trữ), NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr.488, 489

Những dấu ấn lãnh đạo qua tài liệu lưu trữ

Ngay sau khi trở về Tổ quốc, từ Pác Bó – Cao Bằng, Bác Hồ đã trực tiếp chỉ đạo nhiều công việc có ý nghĩa chiến lược đối với vận mệnh cách mạng Việt Nam. Các tài liệu lưu trữ về Hội nghị Trung ương 8 của Đảng (tháng 5/1941) đã ghi lại dấu mốc hoàn chỉnh đường lối cách mạng giải phóng dân tộc, xác định nhiệm vụ tối thượng là giành độc lập cho dân tộc Việt Nam.

Hồ Chí Minh – Hành trình tìm đường cứu nước (tuyển chọn tài liệu lưu trữ), NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr.490, 495.

Từ những Nghị quyết, Chỉ thị, đến các tài liệu huấn luyện cán bộ, báo chí cách mạng, mỗi văn bản được ban hành trong giai đoạn này đều thể hiện tư duy lãnh đạo khoa học, nhạy bén và thực tiễn của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Việc thành lập Mặt trận Việt Minh, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, mở rộng công tác tuyên truyền và giác ngộ quần chúng đã tạo nên sức mạnh to lớn, đưa phong trào cách mạng lan tỏa sâu rộng trong cả nước.

Hồ Chí Minh – Hành trình tìm đường cứu nước (tuyển chọn tài liệu lưu trữ), NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr.494, 496.

Hồ Chí Minh – Hành trình tìm đường cứu nước (tuyển chọn tài liệu lưu trữ), NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr.498.

Lịch sử nước ta, Hồ Chí Minh – Hành trình tìm đường cứu nước (tuyển chọn tài liệu lưu trữ), NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr.499-506

Hồ Chí Minh – Hành trình tìm đường cứu nước (tuyển chọn tài liệu lưu trữ), NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr.509

Mỗi trang tài liệu lưu trữ còn lại không chỉ phản ánh sự kiện lịch sử mà còn khắc họa rõ nét phong cách lãnh đạo gần gũi Nhân dân, tinh thần hy sinh quên mình và khát vọng cháy bỏng vì độc lập, tự do của Bác Hồ.

Giá trị lịch sử trường tồn qua tài liệu lưu trữ

Sự kiện Bác Hồ về nước năm 1941 được khẳng định là bước ngoặt mang tính quyết định đối với tiến trình cách mạng Việt Nam. Chính từ dấu mốc này, phong trào cách mạng trong nước được thống nhất về đường lối, tổ chức và mục tiêu, tạo nên sức mạnh tổng hợp để đi tới thắng lợi lịch sử năm 1945.

Hồ Chí Minh – Hành trình tìm đường cứu nước (tuyển chọn tài liệu lưu trữ), NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr.565-566.

Thư của Nguyễn Ái Quốc gửi đồng bào cả nước kêu gọi Tổng khởi nghĩa năm 1945, Hồ Chí Minh – Hành trình tìm đường cứu nước (tuyển chọn tài liệu lưu trữ), NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr.574.

Bản Tuyên ngôn độc lập của nước Việt Nam Dân chủ Công hòa, Hồ Chí Minh – Hành trình tìm đường cứu nước (tuyển chọn tài liệu lưu trữ), NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr.586-587.

Hồ Chí Minh – Hành trình tìm đường cứu nước (tuyển chọn tài liệu lưu trữ), NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr.588-589.

Hệ thống tài liệu lưu trữ chính là cơ sở khoa học, lịch sử để khẳng định vai trò to lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc. Đồng thời, đó còn là nguồn tư liệu quý báu phục vụ công tác tuyên truyền, giáo dục truyền thống yêu nước, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Giữ gìn và phát huy giá trị tài liệu lưu trữ không chỉ là nhiệm vụ chuyên môn mà còn là trách nhiệm chính trị, là sự tri ân sâu sắc đối với lịch sử và những hy sinh to lớn của các thế hệ đi trước.

Phát huy giá trị tài liệu lưu trữ trong giai đoạn hiện nay

Phát huy tinh thần đó, thời gian qua, Trung tâm Lưu trữ lịch sử tỉnh Ninh Bình đã tích cực triển khai nhiều hoạt động sưu tầm, bảo quản, chỉnh lý và phát huy giá trị tài liệu lưu trữ, nhất là các tài liệu liên quan đến lịch sử Đảng, lịch sử cách mạng và Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Trung tâm Lưu trữ lịch sử, Sở Nội vụ tỉnh Ninh Bình

Báo Nhân dân, ngày 21/10/1959, Nhà sưu tầm báo chí Nguyễn Phi Dũng (phường Nam Định) đang lưu giữ

Thông qua trưng bày, giới thiệu tài liệu, đẩy mạnh số hóa phục vụ khai thác trực tuyến và lồng ghép nội dung tài liệu lưu trữ trong công tác tuyên truyền, Trung tâm góp phần đưa lịch sử đến gần hơn với cán bộ, đảng viên và Nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ; qua đó bồi đắp niềm tự hào dân tộc, củng cố niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng.

Kỷ niệm 85 năm Ngày Bác Hồ về nước không chỉ là dịp ôn lại một dấu mốc lịch sử trọng đại mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên và Nhân dân hôm nay trong việc gìn giữ ký ức dân tộc, tiếp nối lý tưởng cách mạng và khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.

Những trang tài liệu lưu trữ – lặng lẽ nhưng bền bỉ – sẽ tiếp tục là ngọn đuốc soi đường, kết nối quá khứ với hiện tại, hun đúc niềm tin và sức mạnh tinh thần để dân tộc Việt Nam vững bước tiến lên trong kỷ nguyên mới.

 

Đinh Khuyên - LƯU TRỮ LỊCH SỬ TỈNH NINH BÌNH